പ്രതിവർഷം മേയ് 1ാം തീയതി ലോകമെമ്പാടും ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്ന ദിനമാണ് മേയ് ദിനം, അഥവാ തൊഴിലാളി ദിനം. തൊഴിലാളികളുടെ അവകാശങ്ങൾക്കും സാമൂഹിക നീതിക്കും വേണ്ടി നടത്തിയ പോരാട്ടങ്ങളുടെ സ്മരണയായാണ് ഈ ദിനം ആചരിക്കുന്നത്.
മേയ് ദിനത്തിന്റെ ചരിത്രം 19ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാന ഭാഗത്തേക്കാണ് പോകുന്നത്. അമേരിക്കയിലെ ചിക്കാഗോ നഗരത്തിൽ 1886 ൽ നടന്ന തൊഴിലാളി സമരങ്ങളാണ് ഇതിന് തുടക്കം കുറിച്ചത്. തൊഴിലാളികൾക്ക് ദിവസം എട്ട് മണിക്കൂർ ജോലി സമയം എന്ന ആവശ്യം ഉന്നയിച്ച് വലിയ പ്രതിഷേധങ്ങൾ സംഘടിപ്പിച്ചു. ഈ സമരങ്ങൾക്കിടെ നടന്ന സംഭവങ്ങളാണ് പിന്നീട് മേയ് ദിനമായി ലോകമെമ്പാടും അംഗീകരിക്കപ്പെടാൻ കാരണമായത്.
തൊഴിലാളികളുടെ ജീവിത സാഹചര്യങ്ങൾ മെച്ചപ്പെടുത്തുക, ന്യായമായ വേതനം ഉറപ്പാക്കുക, ജോലി സമയ നിയന്ത്രണം എന്നിവയാണ് ഈ ദിനത്തിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യങ്ങൾ. ലോകത്തിലെ പല രാജ്യങ്ങളിലും ഈ ദിവസം പൊതു അവധി ആയി ആചരിക്കുന്നു. റാലികൾ, യോഗങ്ങൾ, പ്രഭാഷണങ്ങൾ എന്നിവ സംഘടിപ്പിച്ച് തൊഴിലാളി ഐക്യം പ്രചരിപ്പിക്കുന്നു.
ഇന്ത്യയിലും മേയ് ദിനം ഏറെ പ്രാധാന്യത്തോടെ ആചരിക്കുന്നു. 1923 ൽ ചെന്നൈയിൽ ആദ്യമായി മേയ് ദിനാഘോഷം സംഘടിപ്പിച്ചതായി ചരിത്രം പറയുന്നു. അതിന് ശേഷം രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ തൊഴിലാളി സംഘടനകൾ ഈ ദിനം ആചരിച്ച് വരുന്നു.
സാമൂഹിക പുരോഗതിയിൽ തൊഴിലാളികളുടെ പങ്ക് വളരെ നിർണായകമാണ്. അതിനാൽ, അവരുടെ അവകാശങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുകയും, ജീവിത നിലവാരം ഉയർത്തുകയും ചെയ്യേണ്ടത് സമൂഹത്തിന്റെ ബാധ്യതയാണ്. മേയ് ദിനം നമ്മെ ഈ ഉത്തരവാദിത്തം ഓർമ്മപ്പെടുത്തുന്ന ഒരു പ്രധാന ദിനമാണ്.
ചരിത്ര സംഭവങ്ങൾ
എട്ട് മണിക്കൂർ ജോലി:
19 ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ വ്യവസായ വിപ്ലവകാലത്ത് തൊഴിലാളികളുടെ ജീവിതം വളരെ കഠിനമായിരുന്നു. ഫാക്ടറികൾ, ഖനികൾ, റെയിൽവേ നിർമ്മാണം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ തൊഴിലാളികൾക്ക് ദിവസത്തിൽ 10 മുതൽ 16 മണിക്കൂർ വരെ ജോലി ചെയ്യേണ്ടി വന്നിരുന്നു. കുറഞ്ഞ വേതനം, സുരക്ഷാ സംവിധാനങ്ങളുടെ അഭാവം, ബാലവേല എന്നിവയും സാധാരണമായിരുന്നു.
ഈ അനീതികൾക്കെതിരെ തൊഴിലാളികൾ ക്രമാതീതമായി സംഘടിതരാകാൻ തുടങ്ങി. ട്രേഡ് യൂണിയനുകൾ രൂപീകരിക്കുകയും, സമരങ്ങളും പ്രതിഷേധങ്ങളും നടത്തുകയും ചെയ്തു. ഈ സാഹചര്യത്തിലാണ് “8 മണിക്കൂർ ജോലി, 8 മണിക്കൂർ വിശ്രമം, 8 മണിക്കൂർ വിനോദം” എന്ന മുദ്രാവാക്യം രൂപംകൊണ്ടത്. ഇത് ആദ്യമായി ശക്തമായി പ്രചരിപ്പിച്ചത് റോബർട്ട് ഓവൻ എന്ന സാമൂഹിക പരിഷ്കർത്താവാണ്. തൊഴിലാളികളുടെ ജീവിത നിലവാരം മെച്ചപ്പെടുത്തണമെന്ന് അദ്ദേഹം വിശ്വസിച്ചു.
1856 ൽ ഓസ്ട്രേലിയയിലെ മെൽബൺ നഗരത്തിലെ നിർമ്മാണ തൊഴിലാളികൾ എട്ട് മണിക്കൂർ ജോലി സമയത്തിനായി വിജയകരമായ സമരം നടത്തി. ഇത് ലോകമെമ്പാടുമുള്ള തൊഴിലാളികൾക്ക് പ്രചോദനമായി. പിന്നീട് 1886 ൽ അമേരിക്കയിൽ നടന്ന സമരങ്ങൾ ഈ ആവശ്യം കൂടുതൽ ശക്തമാക്കി.
ഈ മുദ്രാവാക്യം വെറും ജോലി സമയപരിധി കുറയ്ക്കലിനുള്ള ആവശ്യമല്ല; മനുഷ്യന്റെ ജീവിതത്തിൽ ജോലി, വിശ്രമം, വ്യക്തിഗത സമയം എന്നിവയ്ക്കിടയിലെ സമത്വത്തിന്റെ പ്രാധാന്യം അടയാളപ്പെടുത്തുന്നതായിരുന്നു. പിന്നീട് പല രാജ്യങ്ങളും നിയമപരമായി എട്ട് മണിക്കൂർ ജോലി സമയം അംഗീകരിക്കുകയും, തൊഴിലാളികളുടെ അവകാശങ്ങൾ ശക്തിപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു.
ഇന്ന് നാം അനുഭവിക്കുന്ന പല തൊഴിലവകാശങ്ങളും ഈ കാലഘട്ടത്തിലെ സമരങ്ങളുടെയും ത്യാഗങ്ങളുടെയും ഫലമാണ് എന്നത് മറക്കരുത്.
ഹെയ്മാർക്കറ്റ് സംഭവം (1886):
അമേരിക്കയിലെ ചിക്കാഗോയിൽ 1886 ൽ നടന്ന ഹെയ്മാർക്കറ്റ് സംഭവം മേയ് ദിനത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും നിർണായകമായ തിരിമുറുക്കങ്ങളിലൊന്നാണ്.
1886 മെയ് 1 ന് അമേരിക്കയിലുടനീളം ലക്ഷക്കണക്കിന് തൊഴിലാളികൾ എട്ട് മണിക്കൂർ ജോലി സമയത്തിനായി സമരത്തിലേക്ക് ഇറങ്ങി. ചിക്കാഗോ നഗരം ഈ സമരത്തിന്റെ പ്രധാന കേന്ദ്രമായിരുന്നു. മെയ് 3 ന് മക്കോർമിക് ഹാർവെസ്റ്റിംഗ് മെഷീൻ കമ്പനി ഫാക്ടറിയുടെ മുന്നിൽ നടന്ന പ്രതിഷേധത്തിനിടെ പോലീസും തൊഴിലാളികളും തമ്മിൽ സംഘർഷം ഉണ്ടായി, ഇതിൽ ചില തൊഴിലാളികൾ കൊല്ലപ്പെട്ടു.
ഈ സംഭവത്തെ പ്രതിഷേധിച്ച് 1886 മെയ് 4 ന് ഹെയ്മാർക്കറ്റ് സ്ക്വയറിൽ ഒരു സമാധാന യോഗം സംഘടിപ്പിച്ചു. മഴയുള്ള ഒരു വൈകുന്നേരമായിരുന്നു അത്, ജനക്കൂട്ടം കുറവായിരുന്നെങ്കിലും, നേതാക്കൾ പ്രസംഗം നടത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ പൊലീസ് സംഘം യോഗം പിരിച്ചുവിടാൻ എത്തിയിരുന്നു. അപ്പോഴാണ് ഒരു അജ്ഞാത വ്യക്തി പൊലീസിലേക്ക് ഒരു ബോംബ് എറിഞ്ഞത്. ബോംബ് പൊട്ടിത്തെറിച്ച് ഒരു പൊലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥൻ കൊല്ലപ്പെട്ടു.
ഇതിന് പിന്നാലെ ഉണ്ടായ പൊലീസ് വെടിവെപ്പിൽ നിരവധി തൊഴിലാളികളും പോലീസുകാരും കൊല്ലപ്പെടുകയും പലർക്കും ഗുരുതരമായി പരിക്കേൽക്കുകയും ചെയ്തു. സംഭവത്തിന് ശേഷം നിരവധി തൊഴിലാളി നേതാക്കളെ അറസ്റ്റ് ചെയ്തു. തെളിവുകൾ വ്യക്തമായില്ലെങ്കിലും, എട്ട് പേരെ കുറ്റക്കാരായി വിധിക്കുകയും, അവരിൽ നാലുപേരെ വധശിക്ഷയ്ക്ക് വിധിക്കുകയും ചെയ്തു. ഈ വിധി പിന്നീട് ഏറെ വിവാദമായി മാറി.
ഹെയ്മാർക്കറ്റ് സംഭവം തൊഴിലാളി പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിൽ ഒരു രക്തസാക്ഷിത്വ ചിഹ്നമായി മാറി. ലോകമെമ്പാടുമുള്ള തൊഴിലാളികൾക്ക് ഐക്യത്തിന്റെയും അവകാശ സമര
ത്തിന്റെയും പ്രാധാന്യം ഇതിലൂടെ കൂടുതൽ ബോധ്യമായി. പിന്നീട് 1889 ൽ അന്താരാഷ്ട്ര തൊഴിലാളി സംഘടനകൾ മേയ് 1 നെ തൊഴിലാളി ദിനമായി ആചരിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചതും ഈ സംഭവത്തിന്റെ സ്വാധീനത്തിലാണ്.
ഇന്നും, ഹെയ്മാർക്കറ്റ് സംഭവം തൊഴിലാളികളുടെ അവകാശങ്ങൾക്കായുള്ള പോരാട്ടത്തിന്റെ ശക്ത
മായ ഓർമ്മപ്പെടുത്തലായി നിലകൊള്ളുന്നു.
ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യ മേയ് ദിനാഘോഷം (1923)
ചെന്നൈയിൽ 1923 ൽ ആദ്യമായി മേയ് ദിനം ആഘോഷിച്ചു. ഇത് ഇന്ത്യയിലെ തൊഴിലാളി പ്രസ്ഥാനത്തിന് ഒരു പുതിയ ദിശ നൽകിയിരുന്നു. ആ ദിവസം തന്നെ ചുവപ്പ് കൊടി ഇന്ത്യയിൽ ആദ്യമായി ഉയർത്തിയതായും പറയപ്പെടുന്നു.
മേയ് ദിനവും ശീതയുദ്ധ കാലവും
20 ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ചില രാജ്യങ്ങളിൽ മേയ് ദിനം വലിയ രാഷ്ട്രീയ പ്രദർശനങ്ങളായി മാറി. പ്രത്യേകിച്ച് സോവിയറ്റ് യൂണിയനിൽ, സൈനിക പരേഡുകളും തൊഴിലാളി ശക്തിയുടെ പ്രകടനവും നടത്തി.
ചില രാജ്യങ്ങളിൽ വ്യത്യസ്ത തീയതികൾ
അമേരിക്കയിലും കാനഡയിലും തൊഴിലാളി ദിനം സെപ്റ്റംബർ മാസത്തിലാണ് ആചരിക്കുന്നത്. ചരിത്രപരമായ രാഷ്ട്രീയ കാരണങ്ങളാൽ മേയ് 1 നുള്ള ആഘോഷം അവിടെ ഒഴിവാക്കി.
ഈ കഥകളും സംഭവങ്ങളും മേയ് ദിനത്തെ ഒരു സാധാരണ ദിനത്തിൽ നിന്ന് ലോക തൊഴിലാളികളുടെ സമരങ്ങളുടെയും ഐക്യത്തിന്റെയും പ്രതീകമായി മാറ്റിയിരിക്കുന്നു.
